Bacaklar huzursuzlanmaya başlarsa...

Akşam saatlerinde bacaklarınızda beliren tuhaf bir his yüzünden sürekli hareket etmek mi istiyorsunuz? Bu yüzden televizyon izleyemiyor, sinemaya, tiyatroya gidemiyor ve yattığınızda da uykuya dalamıyorsanız 'huzursuz bacak sendromu'ndan mustaripsiniz

ÖZGÜR GÖKMEN ÇELENK (Arşivi)

Sık sık romatizmayla karıştırılan 'huzursuz bacak sendromu' toplumun yüzde 5'ini uykuya dalmaktan alıkoyuyor. Harekete geçince azalan, dinlenirken artan bu tuhaf ağrıyla ilgili soruları Cerrahpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Uyku Bozuklukları Birimi'nin yöneticisi Prof. Dr. Hakan Kaynak yanıtladı.
Huzursuz bacak sendromu nedir?
Bacaklarda hissedilen ama tam olarak tarif edilmeyen, garip bir hissin sonucunda, uykuya dalamamayla şekillenen bir sorundur. Kural olarak istirahat halinde hissedilen bu hissi, hastalar yakınlarına ve hekimlerine anlatamamaktan yakınırlar.
Belirtileri neler?
Ağrı olarak adlandırılmayan, zaman zaman karıncalanma, uyuşma, bacakta çekilme diye tarif edilen hissi, bazı hastalar 'Bacaklarım sıkılıyor' biçiminde ifade eder. Bacaklar hareket ettirildiğinde birkaç dakikalık rahatlama sağlanabilir.

Başlama yaşı ortalama 27
Huzursuz bacak sendromu yaygın mıdır?
Toplumda bu hastalığa, yüzde 5 gibi oldukça sık denebilecek bir oranda rastlanıyor. Hastalar bacak ağrıları için daha çok romatizmal hastalıklar ve fizik tedavi uzmanlarına başvururlar. Ancak bu ağrı kolayca ayırt edilebilir. Huzursuz bacak sendromundaki ağrı harekete geçmeyle geçer, dinlenme sırasında tekrar başlar. Ortalama başlangıç yaşı 27'dir. Hastaların yüzde 13'ünde belirtiler 10 yaşından önce başlar. Kadınlarda görülme sıklığı daha fazladır. Sendrom, yaşın ilerlemesiyle daha sık oranda görülmeye başlar, şiddeti gittikçe artar.
Ne gibi sorunlara yol açar?
Hastalar bacaklarındaki huzursuzluk yüzünden akşamları televizyon seyredemezler, arkadaş ziyaretlerine gidemezler ve en önemlisi yattıklarında bu garip hissin sürekli harekete zorlaması nedeniyle uzun süre uykuya dalamazlar. Uykuya dalamadıkları için yataktan çıkıp dolaşmayı denerler. Aynı his gece yarısı uyanmalarına yol açtığında tekrar uykuya dalmakta güçlük çekerler.
Huzursuz bacak sendromu olan hastalar, sinema, tiyatro, uzun seyahatler gibi hareketin kısıtlandığı ortamlarda çok rahatsız olurlar. Buralarda genellikle bacaklarını hareket ettirebilecekleri koridor kenarlarını tercih ederler. Huzursuz bacak sendromu olan hastaların yüzde 94'ünde hem uykuya dalma hem de sürdürmede zorluk, yüzde 84.7'sinde sadece uykuya dalmakta zorluk, yüzde 86'sındaysa sadece uykuyu sürdürmede zorluk yakınması vardır.
Bu sendrom neden ortaya çıkar?
Yüzde 50-60 oranında nedenini bilmiyoruz. Ancak ortaya çıkmasında genetik faktörler rol oynuyor. Ailesinde genellikle benzer şikâyetleri olanlarda bu sendrom daha sık görülüyor.
Peki tedavisi?
Bu sorun da ilaçlarla kolayca tedavi edilebilir.

İlk teşhisi hastanın 'uyuyamayan' eşi koyar!
Uykuda periyodik hareket bozukluğu nedir?
Bu sendromda, bacaklarda ve seyrek olarak kollarda uyku sırasında periyodik olarak tekrarlanan aynı tipte hareketler vardır. Genellikle ayak başparmağının gövdeye doğru kıvrılması biçiminde olan periyodik hareket, bazen ayak bileği, diz ve kalçayı da etkiler. Ayak parmağıyla birlikte bacakta da kalçaya doğru bir çekilme saptanabilir. Genellikle bir bacakta görülen veya bu bacağa, aralıklı olarak diğer bacağın da katıldığı hareketin, iki bacakta veya iki kolda aynı anda ortaya çıkmasına az rastlanılır.
Huzursuz bacak sendromundan farkı ne?
Huzursuz bacak sendromu uyanıkken, daha çok akşam saatlerinde ortaya çıkar. Periyodik hareketlerse hasta uyku halindeyken olur.

15-90 saniyede bir tekrarlanan hareketler
Uykudaki bu hareketler ne kadar sürer?
Hastaların uykuya dalmasından sonra başlayan periyodik hareketler, gecenin büyük bir bölümünde 15-90 saniyelik aralıklarla tekrarlanır. Bu hareketleri genellikle hastanın eşi fark eder.
Peki uykuda hareket olması neye yol açar?
Hareket sık tekrarlandığı için uyku derinleşemez, zaman zaman da öncekilerden daha şiddetli bir hareket, hastanın uyanmasına yol açar. Bu uyanıklıklar bazı hastalarda gece boyunca devam ettiği için hasta uyumadığını, zaman zaman içinin geçtiğini veya kısa bir süre daldığını söyler. Ertesi gün de çok yorgun ve uykusunu alamamış olarak kalkmak zorunda kalır. Bu hastalık, yüzde 50'ye varan oranlarda huzursuz bacak sendromuyla birlikte ortaya çıkar. Bu durumda, uykuya dalmadan önce bacaklarındaki garip his nedeniyle rahatsız olan hasta, gece de dinlendirici, derin bir uyku uyuyamadığından, sabah daha zor ve yorgun uyanır.
Uykuda hareket bozukluğunun tedavisi?
Hastaların uyku laboratuvarlarında bir gece boyunca incelenmesi gerekir. Burada hastalığın varlığı ve şiddeti nesnel verilerle doğrulanmalıdır. Teşhisi kesinleşen hastalar ilaçlarla kolayca iyileştirilebilir. İlaçlar genellikle 1.5 yıl kullanılıyor. Ama ilerlemiş vakalarda tedavi daha uzun sürer. Fakat bunlar çok küçük dozlarda ve zararsız ilaçlardır.

Uykunuzu test edin!